Çin-Hindistan Sınır Çatışması ve Tavuk Boğazı’nın Önemi

Tavuk Boğazı (Siliguri Koridoru)

Kaynak: https://curs.unc.edu/wp-content/uploads/sites/400/2017/02/Map.jpg

Bu çalışmada; Hint-Pasifik bölgesinin iki önemli ülkesi Çin ve Hindistan arasında, sınır bölgesinde devam eden gerilimle ilgili olarak, Brahma Chellaney’in 20 Mayıs 2022 tarihinde yayımlamış olduğu makalede üzerinde durduğu konulara değinilecek, edinilen bilgiler, çalışmanın sonunda yorumlanacaktır.

Chellaney, Rusya’nın Ukrayna’daki savaşı devam ederken, Çin’in, Asya’daki yayılmacılığının bir örneğinin, Hindistan ile sınır bölgesinde yaşadığı anlaşmazlıkta görüldüğünü ifade etmektedir. Aşağıdaki haritada Çin ve Hindistan arasındaki tartışmalı sınır gösterilmektedir. Haritada kırmızı kesik çizgi ile belirtilen bölge, Hindistan tarafından kontrol edilmesine karşılık, Çin’in hak iddia ettiği alanı göstermektedir. Mavi kesik çizgi ile belirtilen bölge ise, Çin tarafından kontrol edilen, ancak Hindistan’ın hak iddiasında bulunduğu alanı ifade etmektedir.

Çin-Hindistan sınırı ve tartışmalı bölgeler

Kaynak: Sharma, Aditya. (January 28.2022) What is next in the China-India border conflict?

Verilen bilgiye göre; Himalaya’ların buzul tepelerinde, Çin ve Hindistan arasında iki yılı aşkın bir süredir savaş durumu söz konusudur ve şiddetli çatışma olasılığı gün geçtikçe artmaktadır. Bölgedeki gerginliğin başlangıç tarihi Mayıs 2020’dir. Sert geçen bir kışın ardından, buzların erimesi üzerine ulaşım yolları yeniden açıldığında, Hindistan; Ladakh bölgesindeki yüzlerce kilometrekarelik sınır bölgesini, Çin Halk Kurtuluş Ordusu’nun (HKO) gizlice işgal ettiğini tespit eder. Bu gelişme, devamında, bölgede ölümle sonuçlanan askeri çatışmaları da beraberinde getirir. 

Hindistan’ın karşı saldırıları sonunda, Çin HKO bazı bölgelerden geri püskürtülür ve taraflar, çatışmaların yaşandığı iki alanı tampon bölgeye dönüştürmeyi kabul ederler. Buna rağmen, son 15 ayda, diğer sorunlu bölgelerde yaşanan gerilimleri yatıştırmak mümkün olmaz. Halen, binlerce Çinli ve Hintli asker, uzun süredir tartışılan sınır boyunca, savaşa hazır vaziyette beklemektedir.

Çin süreç içinde, 624 sınır köyünü adeta askerileştirir. Chellaney’e göre Çin, Güney Çin Denizi’nde yapay askeri adalar yaratma stratejisinin benzerini, karada, sınır bölgesinde uygulamakta ve sınır hattına yakın bölgelerde askeri altyapı inşa etmek de dâhil olmak üzere hazırlıklarını sürdürmektedir. Çin’in çabası, tartışmalı bölgelerdeki durumu kendi lehine değiştirmeye yöneliktir.

Yazar bu çabanın bir örneğinin, geçtiğimiz günlerde, geçmişte askeri çatışmaların yaşandığı Pangong Gölü bölgesinde görüldüğünü bildirmektedir. Çin, tartışmalı olan bu bölgede konumunu güçlendirmeye yönelik olarak, göl üzerinde bir köprünün inşasını tamamlamıştır. Çin, ayrıca, Hindistan’ın uzak kuzeydoğu bölgesini, Hindistan’ın büyük kısmına bağlayan ve “Siliguri Koridoru” ya da “Tavuk Boğazı” olarak bilinen bölgeye erişmek için Bhutan’a ait topraklarda da yollar ve güvenlik tesisleri inşa etmektedir.

Çin, gerçekleştirdiği bu faaliyetlerle, Hindistan’a sınır bölgesinde şartları dikte ettirebileceğini değerlendirmektedir. Chellaney, Çin’in yayılmacılığının aldatmaya, gizliliğe, sürprize ve gerginliğin tırmanma riskine karşı kayıtsız tutum takınmaya dayandığını ifade etmekte ve bu ülkenin, 1979’da Vietnam’ı işgal etme stratejik hatasından ders aldığından dolayı, günümüzde, genellikle silahlı çatışma eşiğinin altında, asimetrik veya hibrit savaş yürüttüğü üzerinde durmaktadır. Bu tutum, Çin’e, arazi ele geçirme de dâhil olmak üzere, hedeflerine aşamalı olarak ilerlemeye olanak sağlamaktadır. Ayrıca, karşı tarafın direncinin kırılmasına yönelik olarak, baskıcı pazarlık ve yıldırma uygulamalarının, Çin tarafından başvurulan yöntemler olduğu da iddia edilmektedir.

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in, benzer bir yaklaşımla, Güney Çin Denizi’ndeki jeopolitik haritayı yeniden çizdiğinin üzerinde durulan makalede, Hindistan, Bhutan ve Nepal’e karada uygulanan bu politikalara karşı, bu ülkelere güç kullanmaktan başka seçenek bırakılmadığı vurgulanmaktadır.

Çin toprak ele geçirmeye odaklanırken, Hindistan Başbakanı Narendra Modi’nin, Çin Devlet Başkanı Xi ile dostluğu ilerletme çabasını sürdürdüğü, Mayıs 2020’de ilk çatışmaların alevlenmesinden beş yıl önce, Modi’nin, Çinli meslektaşı ile 18 kez bir araya geldiği bildirilmektedir. Çin’in uyguladığı politikalara rağmen Modi’nin, Çin’e karşı yatıştırma politikası izlemekten vazgeçmediğinin altı çizilerek, gelinen noktada, Çin’in saldırgan tutumu, “statükonun tek taraflı değişimi” olarak görülmektedir.

Chellaney, bu gelişmelere rağmen, Hindistan’da savaşma isteksizliği olduğu yorumunun yapılmasının doğru olmadığını vurgulayarak, Hindistan’ın, statükoyu eski haline getirmeye kararlı olduğunu ve askeri hazırlığını “en üst düzeye” çıkardığını belirtmektedir.

Makalede, Xi’nin savaş açması halinde, her iki tarafın da ağır kayıplara uğrayacağı ve bu savaşın galibi olmayacağı vurgulanarak, Çin’in izlediği politikanın, Hindistan’ı uzun vadeli bir düşmana dönüştürdüğü iddia edilmektedir.

Çin’in bölgesel yayılmacılığı, Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü konvansiyonel savaşın daha kurnaz, daha geniş ve daha yavaş bir versiyonu olarak tanımlanmaktadır. Çin’in saldırganlığının, Hint-Pasifik güçlerini, ABD dâhil olmak üzere, askeri yeteneklerini ve işbirliğini güçlendirmeye yönelttiği üzerinde durularak, bu politikaların, Xi’nin, Çin merkezli bir Asya oluşturma çabasını baltalayacağı, Çin’in küresel üstünlük hedefine ulaşmasını engelleyeceği ifade edilmektedir.

Sorunun esas nedeni ve Tavuk Boğazı’nın önemi:

Bölgede yaşanan sorunun esas nedeninin, 3440 kilometrelik sınırın, her iki ülkenin tamamen mutabık kaldığı bir biçimde belirlenmemiş olmasından kaynaklandığını (BBC, January 25, 2021) ifade etmemiz, yanıltıcı olmayacaktır. Chellaney, sınır bölgesinde yaşanan sorunlardan Çin’i sorumlu tutsa da, her iki ülke, durum üstünlüğü sağlamaya yönelik olarak, aşağıda görüldüğü üzere, sınır boyunca tesis inşa çalışmalarını sürdürmektedir (Jakhar, July 30, 2020). Belirtilen tesislerden bir kısmı tamamlanmış olmasına karşılık, halen inşası devam eden tesisler de bulunmaktadır. Kırmızı ve siyah çizgiler karayollarını, kırmızı ve siyah kesik çizgiler demiryollarını kırmızı ve siyah daireler ise, hava üslerini göstermektedir.

Çin ve Hindistan’ın sınır bölgesinde inşa ettiği kritik altyapı tesisleri

Kaynak: Jakhar, Pratik. (July 30, 2020). India and China race to build along a disputed frontier.

Çin’in, özellikle “Tavuk Boğazı” olarak adlandırılan Siliguri koridoruna odaklandığı bilinmektedir. 20 km genişlikte ve 60 km uzunlukta olan Koridor, Batı Bengal bölgesinde yer almaktadır. Koridor, yoğunlukla Nepalli ve Bengal göçmenlerden oluşan 50 milyon insanın yaşadığı kuzeydoğu Hindistan’ı, Hindistan’ın geri kalan kısmıyla birbirine bağlamaktadır. Ticaret güzergâhı da olan bu koridor, aynı zamanda ASEAN ülkelerine açılan bir kapıdır. Koridor, Bengladeş, Nepal, Bhutan ve Çin tarafından çevrelenmiştir (Hindustan News Hub, October 27, 2021). Tavuk Boğazı, bu haliyle Hindistan açısından hassasiyet yaratmaktadır.

Çin, dünya genelinde gelişmekte olan ülkelere geri ödemeleri mümkün olmayan krediler sağlayarak onları borç tuzağına düşürmekte ve bu durumu, ilgili ülkelerde politik etkisini artırmaya yönelik kullanmaktadır. Çin’in “Tavuk Boğazı” bölgesindeki ülkelerde de uyguladığı bu politika, Hindistan’ı rahatsız etmektedir.

Edinilen bilgiler aşağıdaki gibi yorumlanabilir:

Yukarıda da belirtildiği üzere, Hindistan’ın, Çin ile yıllardır süregelen ciddi sınır sorunları bulunmaktadır. Hindistan ve Çin arasında yıllardır sınır sorunlarının çözümlenememiş olması, taraflar arasında derin güvensizlik olduğunu göstermektedir.

Hindistan ve Çin arasında 1975’den bu yana ilk kez, 20 Ocak 2021’de, Galwan Vadisi’nde ölümle sonuçlanan silahlı çatışmalar yaşanmıştır. Bu bölgeden gelen haberler, durumun tekrar gerginleştiğini göstermektedir.

Tavuk Boğazı, Hindistan’ın ülke bütünlüğünü sürdürebilmesi noktasında, beka düzeyinde önemlidir ve bu bölgeye yönelik olarak gelecekte yapılabilecek herhangi bir Çin müdahalesinde, Hindistan’ın güç kullanmaktan kaçınmayacağı, öngörülebilir. Tavuk Boğazı, aynı zamanda, Hindistan’ın bölge ülkelerine ulaşımda kullandığı stratejik bir güzergâhdır.

Çin, ABD liderliğinde kurulan ittifak sistemleriyle çevrelendiği bir ortamda, Hindistan’la sorunlarını çözerek en azından bu ülkenin tarafsızlığını sağlama üzerinde durmalıdır. Hindistan, küresel ölçekte oluşan gruplaşmalarda dengeleri değiştirebilecek kapasiteye sahip bir ülkedir.

Rusya; Ukrayna Savaşından dolayı, ABD tarafından yaptırımlarla dünyadan tecrit edilmeye çalışılmaktadır. Hint-Pasifik bölgesinde Çin benzer bir duruma sürüklenebilir. Bu bölgede Tayvan, Malakka Boğazı, Güney Çin Denizi, Hindistan-Çin sınırı tansiyonun artabileceği bölgeler olarak dikkat çekmektedir.

KAYNAKÇA

Chellaney, Brahma. (May 20, 2022). A clash of titans: The forgotten India-China border row

Hindustan News Hub. (October 27, 2021) Chicken Neck: Why is China’s eyes fixed on this small area of ​​India? ‘Entry Gate’ of South East Asia

India-China dispute: The border row explained in 400 words

Jakhar, Pratik. (July 30, 2020). India and China race to build along a disputed frontier.

Sharma, Aditya. (28.1.2022) What is next in the China-India border conflict?

https://curs.unc.edu/wp-content/uploads/sites/400/2017/02/Map.jpg

3 yorum

  1. Asya’nın iki süper gücü birbirlerine üstünlük kurabilirler mi hayır ama çatışırlar mı evet. Bu bir sınır çatışması olsa da tarafların askeri güçlerinin denenmesi ve zinde kalmasını sağlayan bir strateji olarak bakıyorum . Tabi bu çatışmanın büyümesini isteyen ve bından çıkar uman süper gücün katkısını unutmayalım.

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*