Rusya-Ukrayna Savaşında BM Barış Gücünün Görevlendirilmesi

BM Barışı Koruma Birimi

Rusya-Ukrayna arasındaki savaşın 28. gününde, 23.03.2022’de, Kremlin sözcüsü Dimitriy Peskov, NATO’nun Ukrayna’da Barış Gücü konuşlandırma olasılığına olumsuz yaklaştıklarını bildirdi. Peskov açıklamasında “Ordumuz ile NATO ordusu arasındaki herhangi bir temas, zor ve onarılamaz sonuçlara yol açabilir.” ifadesine yer verdi (Birgün, 2022). Bu açıklama, dünya genelinde yürütülen Birleşmiş Milletler(BM) Barışı Koruma operasyonlarını ve BM Barış Gücünü gündeme getirdi.

BM, 1948’den bu yana barışı korumaya yönelik operasyonlar gerçekleştirmektedir. BM, bugüne kadar, 125 ülkenin katılımıyla 71 Barışı Koruma operasyonu gerçekleştirdi. BM, halen dünya genelinde yaklaşık 90.000 personelin katılımıyla, 12 Barışı Koruma operasyonu gerçekleştirmektedir. Sürdürülen operasyonlarla ilgili bilgiler aşağıya çıkarılmıştır (UN, 2022).

BM’nin devam eden Barışı Koruma operasyonları

OperasyonOluşturulduğu tarihAmacıEn çok askeri personel ile katkıda bulunan 10 ülke
MINURSO, Batı Sahra1991Batı Sahra halkının Fas ile birleşmesi ya da bağımsızlığına yönelik yapılacak referandum için geçiş dönemi sağlamak.Bangladeş, Gana, Mısır, Pakistan, Çin, Honduras, Brezilya, Rusya, Macaristan, Malezya
MINUSCA, Orta Afrika Cumhuriyeti2014Sivilleri korumak ve Orta Afrika’da geçiş sürecini desteklemek.Ruanda, Bangladeş, Pakistan, Mısır, Zambiya, Fas, Kamerun, Nepal, Burundi, Moritanya
MINUSMA, Mali2013Güvenliği, istikrarı ve sivillerin korunmasını sağlamak; ulusal siyasi diyalog ve uzlaşmayı desteklemek, devlet otoritesinin yeniden tesisine yardım etmek, güvenlik sektörünü yeniden inşa etmek; ülkede insan haklarını korumak ve teşvik etmek.Asker olarak: Çad, Bangladeş, Mısır, Senegal, Togo, Burkina Faso, Nijer, Fildişi Sahilleri, Gine, Almanya  

Polis olarak: Senegal, Togo, Bangladeş, Burkina Faso, Mısır, Benin, Nijerya, Nijer, Fildişi Sahilleri, Çad
MONUSCO, Kongo Demokratik Cumhuriyeti2010Sivilleri, insani yardım personelini ve insan hakları savunucularını korumak ve Kongo Demokratik Cumhuriyetinin istikrar ve barış çabalarını desteklemek.Asker olarak: Pakistan, Hindistan, Bangladeş, Endonezya, Güney Afrika, Nepal, Fas, Tanzanya, Uruguay, Malawi
 
Polis olarak: Senegal, Mısır, Ürdün, Bangladeş, Hindistan, Fildişi Sahilleri, Togo, Nijer, Cibuti, Burkina Faso
UNDOF, Golan1974İsrail ve Suriye birlikleri arasında ateşkesi tesis etmek, ayırma ve sınırlama alanlarını gözlemek.Nepal, Uruguay, Hindistan, Fiji, İrlanda, Gana, Bhutan, Çek Cumhuriyeti, Hollanda
UNFICYP, Kıbrıs1964Ateşkes hattını gözlemek, tampon bölge oluşturmak, insani faaliyetleri yürütmek ve BM Genel Sekreterinin iyi niyet misyonunu desteklemekAsker olarak: İngiltere, Arjantin, Slovakya, Paraguay, Macaristan, Sırbistan, Şili, Rusya, Avusturya, Pakistan  

Polis olarak: İrlanda, Bosna Hersek, Rusya, Slovakya, Çin, Ukrayna, Finlandiya, Ürdün, Bulgaristan, İtalya
  UNIFIL, Lübnan1978Düşmanlıkların sona erdirilmesini izlemek ve insani yardımın sivil halka ulaştırılmasını sağlamak.Endonezya, İtalya, Hindistan, Gana, Nepal, Malezya, İspanya, Fransa, Çin, İrlanda
UNISFA; Abyei2011Sudan ve Güney Sudan arasındaki sınırda çatışma noktalarını gözlemlemek, insani yardımın ulaştırılmasını kolaylaştırmak. Misyon, sivilleri ve insani yardım görevlilerini korumak için güç kullanmakla yetkilendirilmiştir.Asker olarak: Etiyopya, Çin, Zimbabwe, Gana, Sierra Leone, Ruanda, Nepal, Burundi, Hindistan, Endonezya  

Polis olarak: Ruanda, Gana, Etiyopya, Ürdün, Kenya, Nijerya, Mısır, Fiji, Hindistan, Namibya
UNMIK, Kosova1999Kosova’da güvenliğin, istikrarın ve insan haklarına saygının tesisini teşvik etmek.Asker olarak: Avusturya, Çek Cumhuriyeti, Almanya, Rusya, Türkiye, Ukrayna, Bulgaristan, Finlandiya, Polonya, Moldova

  Polis olarak: Almanya, Rusya, Avusturya, Bulgaristan, Finlandiya, Slovenya, Türkiye, İngiltere
UNMISS, Güney Sudan2011Sivilleri korumak, insan haklarını izlemek, düşmanlıkları sona erdirmeye yönelik anlaşmanın uygulanışını desteklemek.Asker olarak: Ruanda, Hindistan, Nepal, Bangladeş, Etiyopya, Çin, Moğolistan, Gana, Pakistan, Kore Cumhuriyeti  

Polis olarak: Ruanda, Gana, Nepal, Hindistan, Sierra Leone, Zimbabwe, Tanzanya, Gambiya, Türkiye, Etiyopya
UNMOGIP; Hindistan ve Pakistan1949Jamnu ve Keşmir bölgesindeki ateşkesi izlemek.Hırvatistan, Kore Cumhuriyeti, Filipinler, Tayland, İsveç, İsviçre, Uruguay, Arjantin, İtalya, Romanya
UNTSO, Ortadoğu1948Ateşkesi izlemek, anlaşmaları denetlemek, olayların büyümesini önlemek ve diğer BM barışı koruma operasyonlarına yardım etmek.Finlandiya, Avusturya, Norveç, İsviçre, İrlanda, Danimarka, Hollanda, Yeni Zelanda, İsveç, Kanada

BM’nin devam eden Barışı Koruma operasyonları ile ilgili ilave bilgiler aşağıdadır:

Batı Sahra’da Referandum için BM Misyonu (MINURSO); siviller, ani müdahale birlikleri, misyon uzmanları, polis, karargâh subayları, BM gönüllüleri ve askeri birliklerden oluşmaktadır. 450 personel görev yapmaktadır. Yıllık bütçesi 60,908,900 dolardır.

Orta Afrika’da BM’nin Çok Uluslu Entegre İstikrar Misyonu (MINUSCA); siviller, misyon uzmanları, polis, karargâh subayları, askeri birlikler ve görevlilerden oluşmaktadır, 15,663 personel görev yapmaktadır. Yıllık bütçesi 1,116,738,700 dolardır.

Mali’de BM’nin Çok Uluslu Entegre İstikrar Misyonu (MINUSMA); siviller, polis, karargâh subayları, askeri birlikler ve BM gönüllülerinden oluşmaktadır, 18,108 personel görev yapmaktadır. Yıllık bütçesi 1,262,194,200 dolardır.

Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde BM’nin Organizasyon ve İstikrar Misyonu (MONUSCO); siviller, misyon uzmanları, polis, karargâh subayları, askeri birlikler ve BM gönüllülerinden oluşmaktadır, 17,783 personel görev yapmaktadır. Yıllık bütçesi 1,123,346,000 dolardır.

BM’nin Ayırma Gözlem Gücü (UNDOF); siviller, karargâh subayları ve askeri birliklerden oluşmaktadır. 1250 personel görev yapmaktadır. Yıllık bütçesi 65,507,400 dolardır.

Kıbrıs’ta BM Barışı Koruma Gücü (UNFICYP); siviller, polis, karargâh subayları, askeri birlikler ve BM gönüllülerinden oluşmaktadır. 1005 personel görev yapmaktadır. Yıllık bütçesi 57,567,300 dolardır.

Lübnan’da BM Geçici Gücü (UNIFIL); siviller, karargâh subayları ve askeri birliklerden oluşmaktadır. 10,638 personel görev yapmaktadır. Yıllık bütçesi 510,251,500 dolardır.

Abyei İçin Geçici Güvenlik Gücü (UNISFA); siviller, misyon uzmanları, polis, karargâh subayları, askeri birlikler, BM gönüllülerinden oluşmaktadır. 3801 personel görev yapmaktadır. Yıllık bütçesi 280, 581,200 dolardır.

Kosova’da BM’nin Geçici Yönetim Misyonu (UNMIK); siviller, misyon uzmanları, polis ve BM gönüllülerinden oluşmaktadır. 355 personel görev yapmaktadır. Yıllık bütçesi 44,192,100 dolardır.

Güney Sudan’da BM Misyonu; siviller, uzmanlar, polis, karargâh subayları, askeri birlikler ve BM görevlilerinden oluşmaktadır. 17,982 personel görev yapmaktadır. Yıllık bütçesi 1,201,887,500 dolardır.

Hindistan ve Pakistan’da BM Askeri Gözlem Grubu (UNMOGIP); sivil ve misyon uzmanlarından oluşmaktadır. 111 personel görev yapmaktadır. Yıllık bütçesi 10,519,800 dolardır.

BM Ateşkes Gözlem ve Denetim Kuruluşu (UNTSO), BM’nin ilk barışı koruma operasyonudur. Siviller ve uzmanlardan oluşmaktadır. 388 personel görev yapmaktadır.  Yıllık bütçesi 36.501.000 dolardır.

Rusya-Ukrayna Savaşında BM Barış Gücü Nasıl Oluşturulabilir?

Barışı koruma operasyonlarının düzenlenebilmesi için öncelikle savaş alanında silahların susması ve taraflar arasında ateşkes sağlanması gerekmektedir. Devamında, BM Güvenlik Konseyi, BM sözleşmesinin VII. Bölümü kapsamında, Ukrayna’da BM Barış Gücünün görevlendirilmesine yönelik karar almalı, üye devletler, Barış gücü operasyonuna katkılarını açıklamalıdır. Barış gücüne katkı sunacak ülkeler, çatışmanın tarafı olmamalıdır.

Rusya, NATO’yu bu savaşta, Ukrayna tarafında görmektedir; bundan dolayı sadece NATO’nun Barış gücü adı altında Ukrayna’ya silahlı güç göndermesi, Rusya tarafından kabul edilmemektedir, ancak yukarıdaki çizelgede de görüleceği üzere, BM Barış gücü operasyonlarına sadece NATO üyesi ülkeler katılmamaktadır. Rusya ve Ukrayna’nın siyasi irade göstererek ateşkes imzalamaları halinde, diğer ülkelerden sağlanacak katkı ile Ukrayna için BM Barış Gücü oluşturulması mümkündür. BM Barışı koruma operasyonları, ülkeler arasındaki sorunlarda ve ülke içi çatışmalarda ilgili tarafların kalıcı barışa ulaşmalarına yardımcı olmaktadır. Böylece, dünyada silahlanma için bir yılda harcanan bütçenin sadece %0.5’i oranında bir harcama ile gerçekleştirilen bu operasyonlar, sorunlu bölgelerde siyasi sürece destek sağlamakta ve binlerce insanın hayatını kurtarmaktadır.

Misyonun özelliğine göre, BM Barışı koruma operasyonuna katılacaklar ve misyonun büyüklüğü belirlenmektedir. Daha az kayıp, daha az şiddet için Rusya-Ukrayna savaşında gecikmeksizin ateşkes sağlanmalı ve ardından, tarafların hassasiyetleri dikkate alınarak, Ukrayna’ya BM Barış Gücü konuşlandırılmalıdır. Bunun sağlanabilmesi ise, aynı zamanda devam eden savaşın taraflarından biri olan, BM Güvenlik Konseyinin veto yetkisine sahip üyesi Rusya’nın tutumuna bağlıdır.

KAYNAKÇA

Birgün. (23.3.2022). Savaşta 28. gün: Rusya’dan NATO’ya ‘barış gücü’ uyarısı

United Nations. (23.3.2022). United Nations Peacekeeping.

2 yorum

  1. Evet, bir BM BG kurulabilir, kurulmalıdır. Türkiye, Çin, Japonya ve Afrika ülkeleri, Baltık ülkeleri bu güçte yer alabilir.
    Uygun bir yaklaşım sergilemişsiniz..

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*